Bogata historia małych Potulic

Zapraszamy do zapoznania się z wieloma pozycjami dotyczącymi historii Potulic. Historii w szerokim tego słowa znaczeniu. Bo chociaż miejscowość maleńka, to historia bardzo bogata. Każdy kto sięgnie po te artykuły czy opracowania, może dowiedzieć się wielu ciekawych faktów z naszej przeszłości. Oczywiście wątkami przewodnimi w tej kwestii to „Rodzina Potulickich”, „Hitlerowski Obóz” i „Chrystusowcy w Potulicach”.

  1. Ks. Piotr Janas TChr: Fundacja i rozwój struktur Domu Macierzystego Towarzystwa Chrystusowego w Potulicach w latach 1932 – 1939.
  2. Na Kujawsko-Pomorskim Młodzieżowym Seminarium Konserwatorskim, które odbyło się 17 kwietnia 2026 roku w Toruniu, Julia Paulina Stachel oraz Alicja Nabakowska z Zespołu Szkół Budowlanych im. Jurija Gagarina w Bydgoszczy, z klasy 4R ze specjalnością – Technik renowacji elementów architektury z innowacją architektura wnętrz, zaprezentowały pracę pt: Kościół pw. Zwiastowania NMP w Potulicach jako źródło historii XIX wieku i obiekt złożonych prac renowatorskich. Praca ta została napisana w ramach wojewódzkiego konkursu poświęconego konserwacji zabytków w województwie kujawsko – pomorskim. Autorki wyżej wymienionej pracy, zostały bardzo wysoko ocenione przez komisję konkursową i zostały finalistkami, dzięki czemu mogły szerszemu gronu słuchaczy przedstawić owoce swoich umiejętności. Praca została napisana pod kierownictwem i przy wsparciu p. Barbary Binkowskiej.
  3. „Szkoła Bożych Podhorążych” w Sodalis Marianus z Grudnia 1932. r. str. 46 – 47.
  4. „W szkole bożych podchorążych” – artykuł o dniu codziennym chrystusowców w Przewodniku Katolickim z 1933 r.
  5. O Seminarjum Zagranicznym w Potulicach pod Nakłem w Wiadomościach Kościelnych z 4 marca 1934 r. str. 4.
  6. „Pierwsze święcenia kapłańskie w Polskiem Seminarjum Zagranicznem w Potulicach” – w Dzień Pomorski z 16 maja 1934 r. str. 8.
  7. „Pierwsze święcenia kapłańskie w Polskiem Seminarjum Zagranicznem w Potulicach” – artykuł w Dodatek Świąteczny z dnia 27 maja 1934 r.
  8. „Królewskie kapłaństwo” w Przewodniku Katolickim z dnia 3 czerwca 1934 r. str. 3-5.
  9. Poświęcenie pomnika „Królowej Wychodźtwa Polskiego” – informacja w Dzienniku Pomorskim z dnia 11 października 1934 r. str. 3.
  10. Towarzystwo Chrystusowe – artykuł w Przewodniku Katolickim z dnia 10 marca 1935 r. Strona 147.
  11. „Seminarjum zagraniczne w trzecią rocznicę istnienia” w Rodzina z 25 sierpnia 1935 r.
  12. „Trzechlecie Seminarjum Zagranicznego” – artykuł w Przewodniku Katolickim z 1935 r.
  13. „Trzy lata pracy Seminarjum Zagranicznego w Potulicach” – w Dzień Pomorski z dnia 28 sierpnia 1935 r. str. 4.
  14. „Z uroczystości jubileuszowych w Seminarjum Zagranicznem w Potulicach” – artykuł w Dzienniku Bydgoskim z 30 sierpnia 1935 r.
  15. „8 milionów Polaków na obczyźnie błaga i woła o kapłanów polskich” – Przewodnik Katolicki z 1936 r. str. 3.
  16. „Pożegnanie w Potulicach” – relacja z dnia wyjazdu O. Ignacego Posadzego do Manili, Chin i Japonii w Gońcu Nadwiślańskim z 6 stycznia1937 r. s. 11.
  17. „Triumf Chrystusa na Filipinach” relacja O. Ignacego Posadzego w Przewodniku Katolickim z 14 marca 1937 r. str. 9 – 11.
  18. „Szanghaj, stolica nad Żółtym Morzem” relacja O. Ignacego Posadzego w Przewodniku Katolickim z 21 marca 1937 r. str. 177-179.
  19. „Księża polscy z Ameryki na kursie w Potulicach” wzmianka w Głosie Krajny z 18 sierpnia 1937 r. str. 3.
  20. „Pięć lat seminarium zagranicznego” – artykuł w Krzyż z 1937 r.
  21. „Gniazdo orląt Chrystusowych” w Dziennik Bydgoski z dnia 13 czerwca 1937 r. str. 17.
  22. „5-lecie seminarium zagranicznego w Potulicach” w Dzień Pomorza z 25 sierpnia 1937 r. str. 4.
  23. „Przez kraj zaślepieńców” – relacja z podróży O. Ignacego Posadzego w Przewodniku Katolickim z 29 stycznia 1939 r. str. 73-74.
  24. „Święty potulicki dzień” – artykuł w Dzienniku Bydgoskim z 1939 r. s. 22.
  25. Zapowiedź audycji radiowej „Potulice na fali eteru – Cześć Marii śpiewają” w Gazecie Pomorskiej z dnia 13-14 maja 1939 r. str. 14.
  26. Przykładowa pozycja książkowa wydana w potulickiej drukarni.
  27. Książka Anny Zahorskiej „Ofiara Poranna” o Józefie Miękusie również wydana w potulickiej drukarni.
  28. Alicja Paczoska: Dzieci Potulic.
  29. Muzeum Ziemi Krajeńskiej w Nakle nad Notecią: Obóz – Potulice.
  30. Muzeum Ziemi Krajeńskiej w Nakle nad Notecią: Poznaj Potulice.
  31. Zbigniew Zyglewski: Inskrypcje nagrobne rodziny Potulickich w Więcborku i Potulicach.
  32. Rodowód Hrabiny Anieli Potulickiej.
  33. Gabryella Łańcucka: Aniela Potulicka – Skromna fundatorka wielkich dzieł.
  34. Gabryella Łańcucka: Aniela Hr. Potulicka – Życiorys.
  35. Nekrolog Śp. Anieli Potulickiej: Fundacji Potulickiej, Ks. Płoszyńskiego i Ks. Posadzego w Kurjerze Poznańskim z dnia 19.10.1932 r. str. 13.
  36. Nekrolog Śp. Anieli Potulickiej w Kurjerze Poznańskim z dnia 20.10.1932 r. str. 4
  37. O pogrzebie śp. Anieli Hr. Potulickiej w Tygodniku Kościelnym z dnia 30.10.1932 r. str. 2.
  38. Sławomir Łaniecki: Pałace, dwory i folwarki powiatu nakielskiego.
  39. Józef Nehring: Byłem Polakiem i Polakiem zostanę.
  40. Anna Zahorska: Ofiara Poranna.
  41. Ks. Wojciech Necel TChr: Potulicki Duch.
  42. Województwo Kujawsko-Pomorskie. Szlaki Pamięci: Rola obozu w Potulicach w czasach okupacji hitlerowskiej.
  43. Lucyna Witkowska-Gzielec: Zakład Karny Potulice – ośrodek odosobnienia dla internowanych działaczy NSZZ Solidarność w latach 1981 – 1982. Praca ta została napisana na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika, na Wydziale Nauk Historycznych, Instytut Historii i Archiwistyki, pod kierunkiem prof. dr hab. Ryszarda Sudzińskiego. Natomiast dwa rozdziały tej pracy: POTULICKI OBÓZ PRZESIEDLEŃCZY I PRACY W OKRESIE OKUPACJI HITLEROWSKIEJ 1941-1945 i CENTRALNY OBÓZ PRACY POTULICE (COPP) W DOBIE POLSKI STALINOWSKIEJ 1945- 1950 zostały opublikowane również na witrynie internetowej tutaj tutaj
  44. Bernadeta Maciąg: Przeżyliśmy piekło, a mord żeby więcej nie powrócił. Wspomnienia byłej więźniarki hitlerowskiego obozu w Potulicach.
  45. Województwo Kujawsko-Pomorskie. Szlaki Pamięci: Centralny Obóz Pracy w Potulicach (1945 – 1949).
  46. Od 1933 roku, w mieszczącej się w pałacu hr. Anieli Potulickiej drukarni, a potem w nowo wybudowanym „Domu Rzemieślniczym” (dzisiejsze tzw. koszary) rozpoczęto wydawanie „Głosu Seminarium Zagranicznego”. Zagłębiając się w poszczególne roczniki, możemy się przekonać jak wyglądało życie zakonne w początkach istnienia Towarzystwa Chrystusowego w Potulicach, do momentu wybuchu II Wojny Światowej: 1933; 1934; 1935; 1936; 1937; 1938; 1939.
  47. Ewa Buze: Park Pałacowy; Potulice; gm. Nakło nad Notecią ; woj. kujawsko-pomorskie.
  48. Alicja Paczoska: Obóz hitlerowski w Potulicach w latach 1940-1945. Krótki rys historyczny.
  49. czeladzTV. Utracone Dzieciństwo – Tragedia Dzieci Potulic.
  50. Ukryte historie. Fabryka śmierci w Potulicach.
  51. Muzeum Ziemi Krajeńskiej. Potulitz Lebrechstdorf. Niemiecki hitlerowski obóz w Potulicach.
  52. Telewizja Asta. Kazimierz Bembnista. Jak przeżyłem obóz w Potulicach.
  53. Świadkowie Epoki. Gromada dzieci pozbawionych rodziców. Obóz w Potulicach – Anna Szafraniec.
  54. Świadkowie Epoki. Koszmar dzieci w Potulicach – Anna Szafraniec.
  55. tvKUL. Aniela Hrabina Potulicka.
  56. IPN tv Bydgoszcz – Obóz przesiedleńczy i pracy przymusowej Potulitz.
  57. Zelma PWFK. Wysiedlenie do obozu w Potulicach – Lebrechtsdorf. Babcia Stasia 89 lat.
  58. 63. Rocznica wyzwolenia hitlerowskiego obozu w Potulicach.
  59. Zbigniew Kubisz. 68. rocznica wyzwolenia Obozu Potulice-Lebrechtsdorf w Potulicach.
  60. Zbigniew Kubisz. Apel w 68 rocznicę wyzwolenia Obozu Potulice-Lebrechtsdorf.  
  61. Zbigniew Kubisz. 69. rocznica wyzwolenia hitlerowskiego obozu w Potulicach.
  62. Zbigniew Kubisz. Uroczystość 70-tej rocznicy wyzwolenia hitlerowskiego obozu Potulice cz.1
  63. Zbigniew Kubisz. Uroczystość 70-tej rocznicy wyzwolenia hitlerowskiego obozu Potulice cz.2
  64. Kaszuby – Tworzymy Historię. Uroczystości 75 rocznicy wyzwolenia obozu hitlerowskiego w Potulicach – Część 1: Msza Święta.
  65. Kaszuby – Tworzymy Historię. Uroczystości 75 rocznicy wyzwolenia obozu hitlerowskiego w Potulicach – Część 2: Poświęcenie tablic.
  66. Kaszuby – Tworzymy Historię. Uroczystości 75 rocznicy wyzwolenia obozu hitlerowskiego w Potulicach – Część 3: Część Artystyczna.
  67. Radio Nakło. Mariusz Gratkowski. Ze strachu przed Armią Czerwoną.
  68. Radio Nakło. Wspomnienia Stanisława Rosady i obozowy utwór zapamiętany przez Annę Tomaszewską.
  69. Jan Plit. 77. rocznica wyzwolenia obozu w Potulicach 23.04.2022 r.
  70. StowarzyszenieEiN. „Potulice 1941 – 1945”.
  71. Muzeum Ziemi Krajeńskiej. Piosenka z obozu Potulitz Lebrechtsdorf.
  72. Monika Chyżyńska. Film dokumentalny krótkometrażowy „Potulice” – Zabytkomania 2017.
  73. Zbigniew Kubisz. 15 lat pojednania polsko-niemieckiego w Potulicach.
  74. Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku. Album z fotografiami z niemieckiego obozu w Potulicach.
  75. Wiktor Grzymułtowski. Wspomnienie obozowe – Potulice.
  76. Infostrada Kujaw i Pomorza. O hitlerowskim obozie pracy w Potulicach – Lektury (nie)bzdury.
  77. Muzeum Ziemi Krajeńskiej. Wernisaż wystawy Niemiecki nazistowski obóz Potulitz Lebrechtsdorf.
  78. Świadkowie czasów. Świadkowie czasów: Jadwiga Kliniewska, więźniarka niemieckich obozów m.in. w Potulicach i Toruniu.
  79. Bukowscy Toruń. Znani nieznani: Rodzina Potulickich.
  80. kaszubopedia.pl Kaszubopedia: Bogusław Breza – Potulice.
  81. Pamięć Bydgoszczan i Regionu. Obóz w Potulicach.
  82. Maciej Wąsowicz – „Błyski czyli opowieści Dzieci Potulic„.
  83. Odsłonięcie obelisku ku czci „Dzieci Potulic” w Szczecinie.
  84. Wywiad z byłymi więźniami obozu w Potulicach.
  85. Ilustrowany Kurier Polski z 18 listopada 1945 r. „Znów trzy wyroki śmierci” str. 3.
  86. Ilustrowany Kurier Polski z 6 marca 1946 r. „Jestem Polakiem i Polakiem chcę pozostać!”. str. 2.
  87. Ilustrowany Kurier Polski z 24 lipca 1946 r. „Na miejscu hitlerowskiej kaźni znowu zakwita polskie życie” str. 3-4.
  88. Ziemia Pomorska z 17 października 1945 r. „W dobrach adjutanta księcia Józefa…” str. 2.
  89. O potulickim sadyście obozowym Wojciechu Jopku.